T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü
Sayı : E-95474873-100100-146056844 24.07.2026
Konu : Gelir/Aylıklardan Prim Borcu Kesintisi
GENELGE 2026/19
1. Genel Açıklamalar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa eklenen Ek 24 üncü maddede; "Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Buna göre, prim ödeme yükümlüsü kendisi olan kişilerin, kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, kendilerine/hak sahiplerine 5510 sayılı Kanun veya daha önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunları kapsamında bağlanan gelir veya aylıklardan, icra takibi olmaksızın veya borçlunun muvafakati aranmaksızın kesinti yoluyla tahsil edilecektir.
2. Kesinti Yapılacak Kişiler 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (6) numaralı bendinde sigortalı kavramı, "Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi," (7) numaralı bendinde hak sahibi kavramı, "Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babası," olarak tanımlanmıştır.
Bu itibarla;
- Sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalıların aylık bağlandığı tarihten önceki döneme ilişkin genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları ödenmekte olan gelir/aylıklardan,
- Aktif sigortalı iken vefat edenlerden, ölüm tarihinden öncesine ait genel sağlık sigortası primi ile kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcu bulunanlar ve/veya borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanlar ile sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra vefat edenlerden gelir/aylık bağlanma tarihinden önceki döneme ait genel sağlık sigortası primi ile kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcu bulunanların ve/veya borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanların söz konusu borçları hak sahibi olarak gelir/aylık bağlanan eş, çocuk ve ana/babalarına ödenmekte olan ölüm geliri/aylıklarından,
- Hak sahibi eş, çocuk ve ana/baba olarak ölüm geliri ve/veya ölüm aylığı almakta olanların genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları taraflarına ödenmekte olan ölüm gelir/aylıklarından; hak sahibinin birden fazla statüden ölüm geliri/aylığı alması durumunda da söz konusu prim borçları ödenen tüm gelir/aylıklardan %25 oranını geçmemek üzere kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecektir.
Örnek 1: Sigortalı A'ya 1.1.2025 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı bağlanmıştır. A'nın 1.6.2023-1.11.2024 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza genel sağlık sigortası prim borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilmiştir. Söz konusu prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında yaşlılık aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.
Örnek 2: Sigortalı A, çalışırken 5.8.2025 tarihinde vefat etmiştir. Bu nedenle hak sahibi eşi B ile kızı C'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Ancak vefat eden A'nın 1.4.2022-4.10.2023 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilmiştir. Söz konusu prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında eşi B ve kızı C'ye bağlanan ölüm aylıklarından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.
Örnek 3: Kurumumuzdan yaşlılık aylığı alan D'nin 18.11.2025 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle hak sahibi eşi E ile kızı F'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Yaşlılık aylığı alan D'nin 1.6.2021-12.11.2021 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza genel sağlık sigortası prim borcu bulunmaktadır. Vefat eden D'nin prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında eşi E'ye ve kızı F'ye bağlanan ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecektir.
Örnek 4: Sigortalı G, çalışırken 15.10.2024 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle hak sahibi eşi H ile kızı I'ya ölüm aylığı bağlanmıştır. Sigortalı G'nin Kurumumuza herhangi bir prim borcu bulunmamakla birlikte eşi H'nin 1.7.2022 12.12.2022 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunduğu tespit edilmiştir. H'nin prim borcu Ek 24 üncü madde kapsamında yine kendisinin aldığı ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecektir. Ancak, Kurumumuza prim borcu olan ve aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat eden kişinin hak sahibi olarak gelir/aylık almayan eş, çocuk veya ana/babasının varsa Kurumumuzdan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylıkları ile başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından bahse konu borç için Ek 24 üncü madde kapsamında herhangi bir kesinti işlemi yapılmayacaktır.
Örnek 5: J'nin babası ve eşi vefat etmiştir. J'ye bu kişilerden yalnızca eşi üzerinden hak sahibi olarak ölüm aylığı bağlanmıştır. Ölüm aylığı alan J'nin babasının kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunmakta olup eşinin Kurumumuza herhangi bir prim borcu bulunmamaktadır. Buna göre ölüm aylığı alan J'nin babasına ait prim borcu, eşi üzerinden aldığı ölüm aylığından Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yoluyla tahsil edilmeyecektir. Yine, Kurumumuza prim borcu olan ve aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat eden kişinin hak sahibi olarak gelir/aylık alan eş, çocuk veya ana/babasının;
- Kurumumuzdan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylıklarından,
- Başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından, bahse konu borç için Ek 24 üncü madde kapsamında herhangi bir kesinti işlemi yapılmayacaktır. Başka bir ifade ile vefat eden borçlu kişi üzerinden hak sahibi sıfatıyla yakınlarına bağlanmış olan gelir/aylıklardan kesinti yapılabilecektir.
Örnek 6: K'ye babasının ve eşinin vefat etmesi nedeniyle hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı bağlanmıştır. Ölüm aylığı alan K'nin babasının kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası kapsamında prim borcu bulunduğu tespit edilmiş olup eşinin Kurumumuza herhangi bir borcu bulunmamaktadır. Buna göre ölüm aylığı alan K'nin babasına ait prim borcu babasından dolayı bağlanan ölüm aylığından Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yoluyla tahsil edilecek ancak eşi üzerinden aldığı ölüm aylığından herhangi bir kesinti yapılmayacaktır. Diğer taraftan, ölüm aylığı alan K'nin kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunması halinde aldığı tüm gelir/aylıklardan Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yapılabilecektir.
3. Kesinti Yapılacak ve Yapılmayacak Gelir veya Aylıklar
5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (16) numaralı bendinde gelir kavramı, "İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, yapılan sürekli ödemeyi," (17) numaralı bendinde aylık kavramı, "Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malullüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi," şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre gelir kavramı sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm gelirini, aylık kavramı ise yaşlılık/emekli aylığı, malullük/vazife malullüğü aylığı ve ölüm aylığını ifade etmektedir.
Bu doğrultuda, Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının on altıncı ve on yedinci bentlerinde tanımlanan gelir/aylıklardan Kanunun Ek 24 üncü maddesi kapsamında kesinti yapılacaktır. İlgili mevzuat uyarınca Kurumumuzca ödenerek bedeli Hazineden tahsil edilen ve bu nedenle Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının 16 ve 17 numaralı bentleri kapsamında ödenen gelir veya aylıklar arasında değerlendirilmeyen; Kanunun Geçici 18 inci maddesi ile 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun, 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanarak ödenen aylıklardan Kanunun Ek 24 üncü maddesi kapsamında herhangi bir kesinti yapılmayacaktır.
4. Kesinti ile Tahsil Edilecek Prim Borç Türleri
Kurumdan gelir/aylık alan sigortalı ya da hak sahiplerinin; 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin; birinci fıkrasının (g) bendi (60/1-g), aynı fıkranın (d) bendi (60/1-d), yedinci fıkrası (60/7) ve Kanunun Ek 13 üncü maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (4/1-a) kapsamında sayılan; 506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci maddesi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığı, 506 sayılı Kanunun Mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki topluluk sigortalılığı, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalılığı, 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci ve Ek 6 ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi (4/1-b) kapsamındaki zorunlu sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi (4/1-c) kapsamında sayılan; 5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen (4/1-c) borçlanmaları, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulan sigortalılardan ilgi devamlarını sonlandırmış olanlardan bu kapsamdaki genel sağlık sigortası primi ve 5434 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalıların intibak tashihinden, kaynaklanan prim/kesenek borcu, Ek 24 üncü maddeye göre kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecektir.
5. Uygulanacak Kesinti Oranı 5510 sayılı Kanunun Ek 24 üncü maddesinde yer alan "... %25 oranını geçmemek üzere kesilmek suretiyle tahsil edilecektir." ifadesi doğrultusunda Kurumumuzdan gelir/aylık alan kişilerin söz konusu borçları nedeniyle yapılacak kesinti en fazla gelir/aylığın dörtte biri oranında gerçekleştirilecek olup yapılacak kesinti, gelir/aylığın %10'u oranında yapılacaktır.
Örnek 1: Yaşlılık aylığı alırken vefat eden A'nın hak sahibi eşi B'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Vefat eden A'nın kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunmaktadır. Söz konusu prim borcu %10 kesinti yapılmak suretiyle hak sahibi B'ye bağlanan ölüm aylığından tahsil edilecektir.
Örnek 2: Yaşlılık aylığı alırken vefat eden C'nin hak sahibi eşi D'ye ölüm aylığı bağlanmıştır. D, aynı zamanda kendi sigortalılığından dolayı yaşlılık aylığı almaktadır. C ve D'nin Kurumumuza prim borcu bulunmaktadır. C'nin prim borcu D'nin aldığı ölüm aylığı üzerinden %10 oranında, ayrıca D'nin borcu ise aldığı ölüm aylığı ile kendisinin yaşlılık aylığı üzerinden ayrı ayrı %10 oranında kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecektir.
6. Gelir veya Aylıklardan Kesinti Sıralaması Gelir/aylık alan sigortalı ya da hak sahiplerinin aynı anda birden fazla bu Genelgenin 4 üncü bölümünde belirtilen prim borcunun bulunması halinde sırasıyla,
- Kanunun 60 ıncı ve Ek 13 üncü maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılığından,
- 506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci maddesi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığından, 506 sayılı Kanunun Mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki topluluk sigortalılığından, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci ve Ek 6 ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılığından,
- 4/1-b bendi kapsamındaki zorunlu sigortalılığından,
- 5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen (4/1-c) borçlanmalarından, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulan sigortalılardan ilgi devamlarını sonlandırmış olanların bu kapsamdaki genel sağlık sigortalılığından ve 5434 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalıların intibak tashihinden, kaynaklanan prim/kesenek borçları Kanunun Ek 24 üncü maddesi kapsamında zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlamak suretiyle kesinti yoluyla tahsil edilecektir.
Bu Genelge kapsamında gelir/aylıklardan yapılacak olan kesintiye konu her türlü prim borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip edilmesi halinde varsa nafaka alacakları öncelikli olarak tahsil edilecek olup daha sonra Kurumun prim ve diğer alacakları tahsil edilecektir.
Diğer taraftan, Ek 24 üncü madde kapsamında borç kesintisine konu olan gelir/aylığa ilişkin kesinti aşamasında;
- 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi kapsamında devam eden bir kesinti varsa bu kesintinin tamamlanmasının ardından Ek 24 üncü madde kapsamında kesinti yapılmaya başlanılacak,
- Ek 24 kesintisine başlandıktan sonra oluşan Kanunun 96 ncı maddesi kapsamındaki kesintiler ise Ek 24 kesintisinin tamamlanması beklenilmeksizin birlikte gerçekleştirilecektir.
7. Kesintiye Konu Borca Yapılacak İtirazlar
Ek 24 üncü madde kapsamında yapılan kesintiye konu borca dair itiraz başvuruları kesintiye konu borç türüne göre; Kanunun 60 ıncı ve Ek 13 üncü maddesi kapsamındaki genel sağlık sigortalılığından kaynaklı borçlar için borç sahibi sigortalının son ikametgah adresinin bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince; 506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci maddesi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığından, 506 sayılı Kanunun Mülga 86 ncı maddesi kapsamındaki topluluk sigortalılığından, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalılığından, 5510 sayılı Kanunun Ek 5 inci ve Ek 6 ncı maddeleri kapsamındaki sigortalılığından ve 4/1-b bendi kapsamındaki zorunlu sigortalılığından kaynaklı borçlar için borçlu sigortalının dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince; 4/1-c bendi kapsamındaki (5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yapılan ve tamamı tahsil edilmeyen (4/1-c) borçlanmaları, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca ilgi devamı kurulan sigortalılardan ilgi devamlarını sonlandırmış olanlardan bu kapsamdaki genel sağlık sigortası primi ve 5434 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalıların intibak tashihinden) borçlar için ise Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü/Primler Daire Başkanlığınca değerlendirilecektir.
8. Yanlış veya Yersiz Kesintilerin İadesi
Ek 24 üncü madde kapsamında yanlış veya yersiz tahsil edilen primler 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesindeki genel hükümlere göre merkez veya taşra birimlerinde kesintiye konu borcu bildiren ilgili birimler tarafından iade edilecektir. Söz konusu düzenleme kapsamında yanlış veya yersiz yapılan kesinti sonucunda ortaya çıkan iade tutarlarına yönelik 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin on altıncı fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
Örnek 1: Sigortalı A'nın 5510 sayılı Kanunun 60/1-g bendi kapsamında bulunan GSS prim borcu almış olduğu aylık üzerinden kesinti yolu ile tahsil edilmiştir. Diğer taraftan Sigortalı A adına tahakkuk eden GSS prim borcunun, aynı dönemde başka kapsamda sigortalı olmasının sonradan tespit edilmesi nedeniyle yersiz olarak tahakkuk ettiği ve gerçekleştirilen kesintinin yersiz olduğu anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda söz konusu kesinti tutarı sigortalı A'nın Kuruma veya Hazine ve Maliye Bakanlığına başkaca borcunun bulunmaması halinde iade edilecektir. Ek 24 üncü madde kapsamında yapılan kesintiye esas gelir/aylığın yersiz bağlanmış olması halinde, yersiz bağlanan gelir/aylığın ilgiliden geri alınması sırasında Ek 24 üncü madde kapsamındaki kesintiye bakılmaksızın gelir/aylığın tamamı için 96 ncı madde hükümlerine göre işlem yapılacaktır.
Örnek 2: Sigortalı B'nin 5510 sayılı Kanunun 60/1-g bendi kapsamında bulunan GSS prim borcu, hak sahibi olarak almakta olduğu ölüm aylığından kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilmiştir. Ancak daha sonra sigortalı B'ye hak sahibi sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının yersiz olduğu tespit edilmiş ve aylık iptal edilmiştir. Buna göre Sigortalı B adına Ek 24 üncü madde kapsamında yapılan kesintiye ilişkin herhangi bir işlem yapılmayacak olup yersiz ödenen aylığın kesinti öncesi tutarın tamamı 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi hükümlerine göre ilgiliden tahsil edilecektir.
Bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.